Boom van de maand juni 2010

De Zomer- of Grootbladige linde (Tilia platyphylla)

De bloei van de Linde in juli, is in het park, maar ook elders in Baarn en de Lage Vuursche zo’n opvallend verschijnsel dat we ons hebben afgevraagd waarom de boom in deze rubriek niet eerder aan de orde is geweest. De meeste linde-soorten vullen namelijk tijdens de bloei de lucht met een zware aangename geur en houden dat ook nog eens weken lang vol. Wie in deze maand langs het Tennishuisje loopt kan er niet aan ontkomen, want onze grootste Lindeboom staat rechts achter het huisje. Maar dezelfde opvallende sensatie ondergaan degenen die op de Brink een terrasje pikken of elders in het dorp onder een bloeiende lindeboom lopen.
In het Cantonspark betreft het de Grootbladige linde, ook wel Zomerlinde genaamd (Tilia plathyphylla, nr 23 in de Gids voor het Cantonspark)). Er komen in het Cantonspark nog een aantal andere lindesoorten voor, die we hier buiten beschouwing laten. Ze lijken allemaal erg veel op elkaar en sommige zijn kruisingen van twee verschillende soorten.
Onze Zomerlinde is een hoge boom met een grijze, geribbelde stam. De bladeren zijn dof groen met aan beide zijden korte haren, het meest op de nerven aan de bladonderzijde, al heb je om al die haren echt goed te zien een sterke loep nodig.
De bloemen hangen in kleine trosjes onder aan meestal 8 tot 10 cm lange, bleek groene, langwerpige schutbladeren, dwz dat de steel van de trosjes een aftakking is van de hoofdnerf van het schutblad. Per trosje ontwikkelen zich 3 tot 8 bleek groengele bloemen met vrij opvallende gele, bij ouderdom bruine meeldraden. Deze staan in flink aantal rond één viltig behaarde stamper, die later zal uitgroeien tot een rondachtig vruchtje met bij rijpheid overlangse, opliggende ribben.
Al deze details zijn belangrijk voor de precieze determinatie van Linde-soorten, die bovendien vaak met elkaar kruisen en dan kenmerken van verschillende nauw verwante soorten combineren.
Lindebomen kunnen tot 1000 jaar oud worden, hoewel die leeftijd maar zelden gehaald wordt. Beroemd was de oude Zomerlinde van Staffelstein in Z. Duitsland die echer inmiddels is gestorven. Hij had bij zijn leven een stamomtrek van 16 meter. De oudste linde van ons land staat in Sambeek, maar dat is een andere soort, nl de Hollandse linde Hij heeft een stamomtrek van ca 8 meter.
Lindebomen speelden van oudsher een rol binnen steden en dorpen, als centrale boom die gezag uitstraalde en waaronder vaak bijzondere gebeurtenissen, zoals rechtspleging, plaats vonden. Er waren ook religieuze redenen om vooral oude lindebomen met ontzag te behandelen. In veel dorpen en steden in het zuiden van ons land koppelde men de Maria-verering aan Lindebomen. Bekend was de lindeboom op één van de pleinen in Tilburg, waar men generaties lang in de onregelmatigheden van de oude stam een beeld van Maria, met Christuskind meende te kunnen ontdekken. In dit verband is het ook betekenisvol dat bij de millenium-wisseling in 2000 op verschillende plaatsen in bolvorm gesnoeide lindebomen werden aangeplant. Zo’n boom is begin 2000 met enig ceremonieel in het Cantonspark aangeplant, en staat in de dichte begroeiing tegen de afscheiding met de Kinderboerderij.

Voor de bomen van de maand zie ons archief